Voor veel kunstenaars is de natuur een leermeester. Grieg, wiens geliefde Pianoconcert hier wordt uitgevoerd, liet zich niet zozeer door landschappen inspireren als wel door de menselijke natuur, de Noorse volksgeest en de eeuwenoude sagen van zijn land. Zijn tweede natuur was de Romantiek: in het Pianoconcert is de smachtende wereld van Schumann nooit ver weg. Richard Wagner had, wandelend langs de Zürchersee in 1857, een bewustzijnsverruimende ervaring. De explosieve bloei van de lente kwam tot hem in klank. Wat hij hoorde werd een instrumentaal hoogtepunt in Parsifal, zijn laatste opera. Voor romantici als Wagner en Grieg was kunst iets hemels: met verfijnd mensenwerk kon je er dicht bij komen. De Amerikaan Charles Ives ging een paar stappen verder. Hij nam een aanloop vanuit Amerikaanse folklore – van hoempapa tot ingeburgde hymnen – en bestormde daarmee het muziekale universum. Zijn Universe Symphony is een gigantische, verbijsterende lofzang op de kosmos en de plaats van de mens daarin. Twee jaar geleden klonk dit werk al bij het het NNO; het publiek was toen dermate in vervoering dat een reprise niet kon uitblijven. Reden ook waarom het NNO is uitgenodigd om in de meest toonaangevende zalen van Parijs dit werk te spelen.