Het NNO begeleidt in maart en april 2009 de Nationale Reisopera bij de uitvoering van Ludwig van Beethovens Fidelio. Een reprise van de productie van de Nationale Reisopera uit 2002 die door pers en media zeer goed werd ontvangen. Fidelio is een opera in twee bedrijven op tekst van Joseph Sonnleithner, Stephan von Breuning en Georg Friedrich Treitschke (1814) en wordt gezongen in het Duits. Naast het NNO laat ook het koor van de Nationale Reisopera zich van haar beste kant horen.

‘Fidelio' is vaak het hooglied van echtelijke liefde genoemd. Die omschrijving is slechts op de helft van het werk van toepassing. De andere helft toont ons de strijd tegen de tirannie en het despotisme en volgens mij is dat het werkelijke onderwerp van deze opera….’ Aldus oordeelde de Duitse componist Hanns Eisler over Beethovens enige muziekdramatische werk. Een opera die pas na een decennium van noeste arbeid de ons vertrouwde gedaante en naam kreeg. Emanuel Schikaneder, directeur van het Theater an der Wien en Mozarts librettist voor Die Zauberflöte, had Beethoven in 1803 de opdracht verstrekt een opera te schrijven voor zijn theater. Schikaneders secretaris Joseph Sonnleithner raadde Beethoven aan om ‘Leonore, of de echtelijke liefde’ als basis voor de opera te gebruiken, een toneelstuk van Jean Nicolas Bouilly vol maatschappijkritische elementen.

Het verhaal was gebaseerd op een waar gebeurd voorval ten tijde van de Franse revolutie toen ‘een heldhaftige dame uit de Touraine, als man verkleed, haar echtgenoot bevrijdde van de zware kwellingen van de Jacobijnse heerschappij.’ De Franse dichter en humanist Romain Rolland schreef: ‘Wat hem uiteindelijk aantrok in Leonore, was de tragische achtergrond waartegen het verhaal zich afspeelde: de revolutie. Het Franse publiek waarvoor Bouilly schreef, had geen oog voor de sfeer van het Griekse drama die deze vertelling uitademt. Het was Beethoven die met zijn Leonore de Aeschylos van de revolutie werd, net zoals hij in zijn Symfonia Eroïca de Homeros van Napoleon was geweest. ’De nieuwe opera, die op 20 november 1805 in première ging, vond bij het toenmalige publiek nauwelijks weerklank. Het hof en de adel hadden haastig de kort tevoren aan de Franse troepen overgegeven stad verlaten en de theaterzaal was die avond gevuld met het Napoleontische officierenkorps. Ook de critici stonden niet positief tegenover het nieuwe werk van Beethoven. Vrienden wisten Beethoven ertoe te bewegen de compositie te bewerken.

Op 29 maart 1806 ging de tweede versie onder leiding van de componist zelf in première. Beethoven herzag de tweede versie ook grondig en gaf hem de nieuwe titel: Fidelio. En zo ging op 23 mei 1813 de derde versie van de opera in Wenen in première. Vanaf dit moment zou het werk zijn unieke positie innemen in de Europese literatuur.