Maestro Michel Tabachnik dirigeert Ein Heldenleben van Richard Strauss

28 september 2010

Het Noord Nederlands Orkest (NNO) brengt begin oktober een concertserie met muziek die de mens boven de werkelijkheid uittilt. Chef-dirigent Michel Tabachnik staat bij deze concerten voor het eerst dit seizoen weer op de bok bij zijn NNO. Op het programma staan La Mer en Prélude à L’après midi d’un faune van Claude Debussy en Ein Heldenleben van Richard Strauss. De concerten vinden plaats op 8 oktober in Drachten, 9 oktober in Groningen en 10 oktober in Leeuwarden.

In Ein Heldenleben van Richard Strauss hoort de bezoeker hoe de held het avontuur tegemoet gaat, een veldslag met zijn tegenstanders aangaat en zegeviert, om uiteindelijk terug te keren in de armen van zijn geliefde. Destijds al werd gesuggereerd dat Strauss in dit werk naar zichzelf verwees; hij zou de held zijn en de tegenstanders waren dan de zure muziekcritici waar hij mee te maken had. Een interessante theorie, die door Strauss voor kennisgeving werd aangenomen. Zoals de held zijn tegenstanders overwint, zo wordt uiteindelijk elke kritiek op het megalomanische Ein Heldenleben gesmoord door de intense kracht van de muziek zelf. De caleidoscoop aan klankkleuren, de verbluffende orkestratie, de hijgende climaxen, de momenten van gelukzalige intimiteit en bovenal de tomeloze vitaliteit - in ieder opzicht ademt het werk de geest van de Gründerzeit, de periode van ongekende economische expansie van het nieuwgevormde Duitse Rijk, van een ongebreideld optimisme, van een intellectueel klimaat dat het uiterste individualisme als levensopvatting propageerde. Op de drempel van een nieuwe eeuw besluit en bekroont Ein Heldenleben Strauss’ jonge carrière als componist van symfonische gedichten. Een tweede leven als muzikale held lag in het verschiet: dat van Richard Strauss als operacomponist.

Voor de pauze staan twee werken van Claude Debussy op het programma. Claude Debussy laat de bezoeker in Prélude à l’après-midi d’un faune horen hoe op een hete namiddag een faun ligt te luieren tegen de helling van de Etna. Alvorens in een diepe slaap te verzinken, droomt hij van nimfen en najaden. De Prélude à l’après-midi d’un faune is het eerste symfonische meesterwerk van Debussy. Ongrijpbare melodieën, gekleurd door ambivalente harmonieën, bewegen zich boven subtiele ritmische patronen, verdampen of gaan naadloos in andere over. Maar voor het publiek anno 1894 was een gevoel van bescheidenheid, van breekbaarheid misschien wel het opvallendste kenmerk van de Prélude, in een tijd waarin de meeste componisten de invloed ondergingen van de zelfbewuste grootspraak van Richard Wagner. In het tweede stuk brengt Debussy de bezoeker naar de zee. La Mer golft, ruist, flakkert, stuwt en deint. Een hypnotiserend spel van de elementen. De titel Trois esquisses symphoniques (Drie symfonische schetsen), waaronder Debussy het werk in 1905 publiceerde, is in dat verband een veelzeggende aanduiding. Elk van de drie delen heeft een eigen opschrift meegekregen. Daarin wordt de stemming weergegeven die de zee in haar wisselende verschijningsvormen bij de componist heeft opgeroepen.

Debussy Prélude à l’après-midi d’un faune
Debussy La Mer
Strauss Ein Heldenleben

Dirigent Michel Tabachnik

* Gratis lezing 1 uur voor aanvang concert, in De Oosterpoort om 19.00 uur.