Rond de vorige eeuwwisseling was het onder componisten en vogue om het muzikale oor te luisteren te leggen bij het volk. Zo trok Béla Bartôk met pen en papier het Hongaarse land in, om daar eeuwenoude volkswijsjes vast te leggen. In Tsjechië deed Leos Jançek iets vergelijkbaars door tijdens zijn stads- wandelingen de zinsmelodie in gesprekken te noteren. De verschillende toonafstanden (de spraakmelodie, zoals hij het noemde) in het gesproken woord - gebruikte hij vervolgens in zijn opera’s, met de bedoeling de emotionele lading ervan te versterken. Janaçek wilde dat zijn helden zongen zoals ze hun zinnen ook in het echt zouden uitspreken. Het is een originele gedachte, maar van de spraakmelodie die de componist naar verluidt ook in het Oud-Kerkslavisch van zijn Glagolitische mis verwerkte, kreeg je weinig mee. ‘t Was de muziek zelve die je over de streep trok— of niet.

Die Glagolitische mis was het klapstuk van de concertavond. Het Janaçekprogramma was een joint venture van het Noord Nederlands Orkest en het Czech Philharmonic Choir Brno, en deze samenwerking leverde onder leiding van de Finse Susanna Mälkki zinderende muziek op. Er zat een fraai crescendo in het programma, vanaf de boerse eenvoud in de harmonieën van de Hukvaldy Liederen, via de Weens aandoende exuberantie in driekwartsmaat: van de maanreis van meneer Broucek tot de Glagolitische mis waar helderheid, eenvoud en grote ritmes alweer de toon aangaven. Met mooi uitgelichte details in de solostemmen en daverend orgelspel ging het heen naar een fortissimo finale.